Razgovaram sa akademskim slikarom Ozrenkom Mrkićem koji obeležava 40 godina svoga stvaralaštva, izložbom koja će se održati od 27. marta do – 12. aprila 2026. ( SNA 2381 Dundas St. W., Toronto ).
Čovek koji svojim radom ostavlja tragove na ovim prostorima, koji se svojim svetom mašte i snova bori protiv sivila i, zašto ne, ludila svakodnevnice. On svojom umetnošću pokušava da osveži, ulepša i ublaži današnju stvarnost…pa ko razume, razume.
U razgovoru si mi rekao: “Moje se slike kriju od pogleda nezainteresovanih”. Šta si mislio time reći?
“Moja umetnost pogađa u srž samo onog ko hoće da je vidi, a ne onog koji je samo gleda. Moje slike su, na prvi pogled, haotične, pretrpane likovnim elementima. Mnogo boje, oblika, stvorenja na jednom mjestu i ta “količina” neke ljude odbija. Savremeni čovjek voli jednostavno, “instant”, bez mnogo filozofije, vec definisano.
Ali, ko izdrži, ko posveti malo vremena i razmišljanja slici, mislim da bude nagrađen, da ugleda ono što se ne vidi na prvi pogled. Svaki put kad se vrati slici može da pronađe novu priču i otkrije nove detalje.
Moje slike poslužuju gledaoca sa uvijek drugačijim nagovještajima. Trudim se da posmatrača držim u neizvjesnosti, ostavljajući njemu da u “mnogoznačenju” svake slike pronađu svoje odgovore”.
Da li smatraš da si u “misiji” koja ti je na neki način predodređena?
“Ma ne…iako ko izdrži 40 godina da se bavi umjetnošću u nekoj je vrsti misije .
Jer, iskrena umjetnost, najčešće, nije profitabilna i zahtjeva dodatni napor u životu. Mnogo ljubavi, vremena i energije je potrebno da pored porodice, egzistencije, svih životnih problema odvojiš vrijeme i baviš se umjetnošću ne očekujujući ništa materijalno za uzvrat.
Meni se stvari dešavaju. Prepuštanje, kao strategija, je imperativ i bitno za oslobađanje duha od stega racionalne logike”.
Smatraš da u umetnosti našeg vremena stilovi, pravci imaju prevagu nad umetnikovoj individualnošću. U kojoj meri si uspeo da se ipak izboris i izgradiš neki svoj prepoznatljiv stil, formu?
“Danas se namnožilo tušta i tma stilova, koji gnjave, koji muče - pošto su tvorevina intelektualnog recepta, nametnutih trendova i, gotovo isključivo, u službi biznisa. Umjesto da podržavaju maštu i slobodu “gospodari umjetnosti” dizajniraju pravce koji usmjeravaju, kanališu i ograničavaju.
Ovo što ja radim je na suprotnoj strani od tog kiča svih vrsta. Većina slika sadrže u sebi i mnoštvo malih svjetova, punih skrivenih značenja, slutnji i misterija.
Mislim da agresivno nametanje i gomilanje pravila koja direktno utiču na slobodu misli i govora ne donosi ništa dobro ljudskoj zajednici. Tako se sve više udaljavamo jedni od drugih i gubimo šansu da se bolje upoznamo i zajedno mijenjamo svijet na bolje ».
Jedan momenat mi je jako interesantan. Životinje su prisutne na skoro svim tvojim slikama. Vidi se da imas neki poseban odnos prema njima.
“Da, životinje su prisutne na svim mojim slikama. Predstavljene su, ne kao podčinjena bića ili kao statisti, već kao ravnopravni učesnici u predstavi života. Oduvjek sam im se divio i bio uvjeren da ni po čemu nismo bolji ili pametniji od njih, naprotiv.
Životinje su moji prijatelji i saučesnici ».
Prevazišao si tradicionalno polazište u slikanju ljudskog lica. Rekao si mi da, te likove na svojim slikama, doživljavaš kao složene metafore karaktera i ljudskih odnosa, svedene na reduciran gest i mimiku.
“U mojim radovima se osjeća složenost emocija svih likova prisutnih na slikama. Moj cilj nije da predstavim vanjsku pojavnost tih likova, nego njihovu unutarnju dramu, sustinu karaktera”.
Koji je na kraju tvoj odnos prema samom sebi i tvom radu?
“U umjetnosti ne može, valjda, da bude važnijeg zadatka no što je: iskazivati sebe .
U meni postoji neki tajanstveni nagon za stvaranjem. Slikam sve o čemu razmišljam i sanjam...o životu, prirodi, čovjeku, religiji, ljubavi i mržnji, prolaznosti…sjećam se. Iako racio prati proces slikanja, ja - stvaralac doživljavam svoju iskonsku slobodu. Nema tabua, ograničenja, recepata. Taj boravak u slobodi me udalji od stvarnosti i pročisti dušu, ozdravi, nagradi i ubjedi da treba da nastavim.
I za kraj…šta je u stvari, po tebi, umetnost?
“Umjetnost je višak čarolije na planeti Zemlji.
Umjetnost je jedini način da se pobjegne, a da ne napustis dom.”
Ivana Djordjević
https://www.novine.ca/content/samostalna-izlozba-akademskog-slikara-ozrenka-mrkica
-------------------------------------
O UMETNIKU
Umetnička karijera slikara Ozrenka Mrkića je otpočela u Jugoslaviji pre četrdeset godina diplomiranjem na umetničkoj akademiji univerziteta u Sarajevu koju je upisao da bi, kako sam kaže, “učio razne likovne tehnike od onih koji su, tada, znali više od mene”.
Njegov diplomski rad, ulje na platnu “Trkač olovnih nogu” nagovestio je put kojim će slikar ići nakon što je naučio sve što je trebalo naučiti i otslikao sve što se od njega tražilo tokom studija. Vratio se svom svetu mašte i počeo da slika ono što želi, ono što oseća. On koristi sliku kao medijum kojim će da izrazi svoje misli, snove, i duboko lično doživljavanje sveta oko sebe.
Sintezom mašte i sopstvene duhovnosti sa elemenata ekspresionizma, nadrealizma, simbolizma i naivne umetnosti Ozrenko je stvorio svoj jedinstven stil. Njegov likovni jezik, autentičan i kompleksan, obogaćen je simbolima, aluzijama, skrivenim značenjima, humorom, inspirisan je bogatom folklornom umetnošću sveta, ali i stripom, karikaturom i pop umetnošću.
U njegovom svetu mašte sva akademska pravila se ruše, restrikcije nestaju i umetnički čin postaje vrsta igre. U svakoj igri, kao načinu bekstva od realnosti, preovladava mašta, misli su neukroćene, osećanja iskrena a rezultat nepredvidiv. Rezultat su slike iz sveta fantastičnih snova. U tom svetu ljudi lebde, ptice su okrenute naopačke kao da hodaju po nebu, konji imaju krila dok životinje govore.
Na Ozrenkovim slikama nema klasične linearne perspektive, nema treće dimezije. Dubina se postiže paralelnim ravnima u kojima, bliže ili dalje, obitavaju bića i predeli iz njegovog sveta - neobična stvorenja, drveće nestvarnih oblika, ptice, psi i ljudi svakojakih veličina i boja, okačeni na različitim prostornim ravnima, u pozadini, na dnu ili na vrhu slike.
Nedostatak perspektive i izvrnuta geometrija prostora stvaraju utisak da figure lebde u prostoru.
Ozrenkove slike su detaljne i zahtevaju duže posmatranje. Traže strpljivog i pažljivog posmatrača. Na prvi pogled vide se površine pokrivene vatrometom boja, kao da je na nebu eksplodirala duga i konfete jakih boja popadale po po prostorima na zemlji.
Kada zaustavite pogled i detaljnije pogledate slike, čak i one vizuelno najjednostavnije, vidite puno sitnih, gotovo nevidljivih, skrivenih detalja, priča i pričica. Što duže gledate to više otkrivate i sa svakim novim otkrićem interes vam raste.
Pažljivi posmatrač polako se uvlači u svet slike, uključuje se emocionalno, intelektualno i estetski, postaje deo priče i oslobađa se prisustva spoljnog sveta koji ga okružuje. Njegove slike u isto vreme zahtevaju aktivno angažovenje i smiruju i tako postaju terapeutska alternativa pritiscima savremenog života.
Pored sadržaja ono što prvo pogodi posmatrača je boja. Čista, jaka, vibrantna, blještava uljana boja koja dodaje Ozrenkovom likovnom svetu elemente psihodelije, čineći ga još više nestvarnim. Priče su ispričane specifičnim likovnim jezikom.
Boje su nanesene u više tankih slojeva, često blago prevučenih krpom tako da su nanosi tanani i prozračni, kao velovi, čime su još više istaknute priče koje se dešavaju u paralelnim svetovima slike.
Bez obzira da li su napred ili u pozadini likovi i prostori predstavljeni su jednako detaljno, dinamično i bogato. Drvo, na kome umetnik najviše slika, zahvalan je materijal za ovu tehniku prostornog kolažiranja slike.
Pored tehnike ulja na drvetu i platnu, Ozrenko se, nekih desetak godina, ozbiljno bavio slikanjem pomoću kompjuterskih softvera. Pošto, kao emigrant u Kanadi, nije mogao živjeti od slikarstva pomjera se u svijet grafičkog dizajna. Sa novim poslom ulazi duboko u digitalni svjet.
Svet u kome se brzo stvara i beskrajno eksperimentiše. Stvara veliku kolekciju nadrealnih kolaža i nestvarnih kompozicija nastalih pomoću skeniranih fotografija i isječaka sa svojih slika. U tom periodu nastaje i velika kolekcija portreta, različitih karaktera i emocija.
“Ja likove na svojim slikama doživljavam kao složene metafore karaktera i ljudskih odnosa svedene na reduciran gest i mimiku“ kaže Ozrenko.
Od najstarijeg, diplomskog rada pa do najnovijih slika digitalne umetnosti provlači se jedna zajednička crta prepoznatljiva na svim umetnikovim slikama: čiste, brilijantne, jake boje, vibrantni tonovi, snažan ritam, dinamično komponovanje.
Pojednostavljeni, ponekad karikaturalni likovi, bića i predeli koji na različitim, paralelnim ravnima, bliže ili dalje u prostoru u nasprampostavljenim svetovima kazuju priče i pričice slike. Odsustvom tradicionalnih pravila perspektive i distordiranom geometrijom stvara se iluzija da figure lebde u prostoru.
I pored te konstante nema ponavljanja. Svaka slika je drugačija, originalna. Umetnički čin je za umetnika vrsta igre, a kao u svakoj igri preovladava mašta, neukročena i nepredvidiva što čini svaki ishod različitim. Ozrenkovo stvaralaštvo je jedna neprekidna "promenljiva konstanta”.
Na njegovim slikama sva bića i predeli, svi skriveni detalji, predstavljeni sa istom pažnjom, jednako detaljno i složeno i čine ravnopravan deo celine. Životinje i biljke ne služe kao puki dekor u prostorima u kojima obitavaju ljudske figure, one su jednako važan deo priče. Njegova umetnost nas podeća na fundamentalni aspekt ljudskog bivstvovanja na zemlji: ljudi, ptice, životinje, biljke - sva živa bića - ravnopravni su i duboko povezani, međuzavisni i nerazdvojivi deo jedistvenog prirodnog sveta i šireg univerzuma.
Milan Šćekić
