"Pokrećemo skidanje oznake tajnosti sa investicije železničke pruge Budimpešta-Beograd", objavio je u subotu, 6. juna na svom Fejsbuk nalogu mađarski ministar za saobraćaj i investicije David Vitezi.
Dodao je da je ovo bila najveća infrastrukturna investicija tokom poslednjih godina u Mađarskoj, vredna više od dve milijarde dolara, prenosi N1.
Vitezi je u objavio naveo da ovaj projekat pokreće brojna stručna i ekonomska pitanja, a ističe da ni trasa nije optimalna za putnički saobraćaj, te da su troškovi značajno premašili industrijski prosek.
"Uprkos činjenici da su rokovi predviđeni ugovorom već istekli, investicija još uvek nije završena. Nova (mađarska) vlada ima dva zadatka u vezi sa projektom. Investicija mora da se uradi do kraja, pošto je stepen završenosti već daleko iznad 90 procenata, a i putnički saobraćaj treba da se uspostavi što je pre moguće", istakao je mađarski ministar.
Vitezi međutim napominje, da se to može uraditi tek nakon što se svi bezbednosni sistemi više puta testiraju, i ako se utvrdi da su oni ispravni i funkcionalni.
"Podjednako je važno, da nakon mnogo godina pod velom tajni, konačno dobijemo jasnu sliku, makar i retroaktivno, u vezi sa celom investicijom", navodi Vitezi.
On traži odgovore na ključna pitanja, a ona su, po njegovom mišljenju, sama studije koje su bile osnova za određivanje trase i zašto je odlučeno da se mađarskom izvođaču radova plati u dolarima?
Vlada je na sednici u četvrtak odlučila da pokrene proces skidanja oznake tajnosti sa ove investicije. Ministar je konstatovao da će to verovatno biti dug proces, jer se kod prvobitnog ugovora mora otkriti i dokumentacija koja se tiče saradnje sa kineskom stranom.
"Optimistični smo da ni kineska strana više nije zainteresovana da dokumenti ostanu i dalje tajni", poručio je Vitezi.
Fakturisanje u dolarima na štetu države
Mađarski ministar za saobraćaj i investicije govorio je o železničkoj pruzi Budimpešta-Beograd i na vladinoj konferenciji u petak 5. juna, kada je objavio da je vlada odlučila da naloži potpunu reviziju dosadašnjih investicionih odluka o izgradnji železničke pruge Budimpešta-Beograd.
"Revizija će očigledno obuhvatiti sve, od toga, kako i pod kojim okolnostima je izvršena javna nabavka za ovu investiciju, do toga, kako i ko je odlučio da se mađarskoj građevinskoj kompaniji plaća u američkim dolarima i da kompanija za izgradnju železnice Lerinca Mesaroša takođe izda fakturu u američkim dolarima.
To je dovelo do značajnog povećanja troškova ove investicije, budući da se kurs forinte kontinuirano pogoršavao tokom poslednjih godina. Samim tim su mađarski izvođači radova sve skuplje, odnosno po višim cenama izvodili te iste građevinske radove u Mađarskoj.
Ovo je potpuno neprihvatljivo, jer je u praksi model deviznog kredita upotrebljen na štetu mađarske države, koju su na taj način obmanuli kroz projekat izgradnje železnice", rekao je u petak Vitezi.
Iza svega stoji Orbanov drug iz detinjstva
Podsetimo, Lerinc Mesaroš je drug iz detinjstva bivšeg premijera Mađarske Viktora Orbana, koji važi za najbogatijeg čoveka u Mađarskoj i jednog od najmoćnijih oligarha u regionu.
Iako je Mesaroš tokom devedesetih godina prošlog veka radio kao instalator gasnih cevovoda i vodio mali lokalni biznis, od 2010. godine, nakon što je Orban došao na vlast, počinje njegov brz poslovni uspon.
Kritičari i nezavisni mediji ističu da su njegove kompanije profitirale prvenstveno kroz unosne državne ugovore i tendere finansirane iz budžeta i EU fondova, a ima veliki poslovni uticaj i na balkanskom području. Deo javnosti smatra da je Mesaroševa poslovna imperija u stvari paravan za Orbanov lični kapital.