Južnokorejski istraživači tvrde da se položaj Meseca, Venere i zvezdanog jata poklapa sa nebom nad Francuskom 22. jula 1889. godine, ali muzej u Amsterdamu i drugi stručnjaci osporavaju njihove zaključke.
Čuvena slika „Zvezdana noć” Vinsenta van Goga možda nije nastala isključivo iz umetnikove mašte, već je inspirisana stvarnim prizorom neba pred svitanje u julu 1889. godine, pokazuje novo istraživanje južnokorejskih naučnika.
Istraživači smatraju da se položaj Meseca, Venere i zvezdanog jata Hijade na slici poklapa sa rasporedom nebeskih tela koji je mogao da se vidi iz francuskog grada Sen Remi de Provans 22. jula te godine. Van Gog je tada boravio u tamošnjoj psihijatrijskoj ustanovi, u koju se dobrovoljno prijavio posle niza psihičkih kriza.
Ako je ova procena tačna, umetnik je mogao da polazi od stvarnog prizora, koji je potom oblikovao svojim prepoznatljivim, izrazito ekspresivnim stilom. Ipak, autori studije naglašavaju da njihovi nalazi nisu konačni.
Astronomi rekonstruisali nebo iz 1889. godine
Istraživači sa Univerziteta Kjung Hi u Južnoj Koreji najpre su identifikovali greben jugozapadno od ustanove u kojoj je Van Gog boravio i uporedili ga sa jednom ranijom umetnikovom skicom stvarnog pejzaža.
Zatim su pomoću astronomskog softvera rekonstruisali izgled neba pred svitanje tokom juna i jula 1889. godine. Tražili su datume kada su Mesec i Venera bili u položaju prikazanom na slici, uz prisustvo zvezdanog jata Hijade u istom delu neba.
Od svih ispitanih datuma izdvojena su tri moguća poklapanja, a 22. jul je, prema njihovoj analizi, najviše odgovarao prikazanom rasporedu nebeskih tela.
„Stajao sam na mestu na kojem je Vinsent stajao pre 130 godina”, rekao je Elajdža Džong-Hjun Kim, glavni autor studije i astronom sa Univerziteta Kjung Hi.
Rezultati su objavljeni u naučnom časopisu „Sajentifik riports”. Istraživači, međutim, dopuštaju mogućnost da je Van Gog kombinovao prizore neba iz više različitih dana.
Muzej osporava novo datovanje
Muzej Van Gog u Amsterdamu, koji nije učestvovao u istraživanju, ostaje pri stavu da je „Zvezdana noć” nastala u junu 1889. godine. Kao argument navodi da je slika rađena na platnu koje je umetnik dobio početkom juna i da je već 2. jula poslao bratu Teu crtež zasnovan na tom delu.
Muzej takođe podseća da je Van Gog oko 22. jula doživeo ozbiljnu psihičku krizu zbog koje, prema njihovim podacima, više od mesec dana nije mogao da slika.
„Van Gog nije bio usredsređen na tačno podražavanje stvarnosti”, naveo je predstavnik muzeja, dodajući da se položaj nebeskih tela na slici zato ne može smatrati pouzdanim načinom za utvrđivanje datuma njenog nastanka.
Sumnju u zaključke studije izrazio je i Donald Olson, profesor fizike i astronomije u penziji sa Državnog univerziteta Teksasa. On smatra da se položaji Venere i zvezdanog jata Hijade na slici ne poklapaju sa izračunatim položajima tih nebeskih tela.
Olson osporava i pretpostavku istraživača o uskom vidnom polju koje je Van Gog navodno posmatrao, ukazujući da bi za prikaz zaobljenih brda i stena na slici bio potreban znatno širi ugao posmatranja.
Novo istraživanje tako otvara zanimljivo pitanje o odnosu stvarnosti i umetničke mašte u jednom od najpoznatijih dela svetskog slikarstva, ali za sada ne menja opšteprihvaćeno datovanje „Zvezdane noći”.