Ovo otkriće tima Salvadora Rovira-Ljorens, sada penzionisanog šefa konzervacije u Nacionalnom arheološkom muzeju u Španiji, publikovano je kao naučni rad 2024. godine. Ono ukazuje na to da su tehnologija i tehnike obrade metala u Iberiji pre više od 3.000 godina bile daleko naprednije nego što se mislilo, prenosi Sajensalert.
Blago iz Vilene
Blago iz Vilene, kako je nazvana ova zbirka od 66 uglavnom zlatnih predmeta, otkriveno je pre više od 60 godina, tačnije 1963. godine, na prostoru današnjeg Alikantea u Španiji. Od tada se smatra jednim od najvažnijih primera zlatarstva bronzanog doba na Iberijskom poluostrvu, ali i u celoj Evropi.
Određivanje starosti ove zbirke bilo je prilično teško, i to upravo zbog dva predmeta: male, šuplje polulopte, za koju se veruje da je bila deo žezla ili drške mača, i jedne narukvice nalik torkvesu (drevnoj ogrlici ili grivni). Oba predmeta imaju ono što arheolozi opisuju kao „gvozdeni” izgled odnosno, deluje kao da su napravljeni od gvožđa.
Na Iberijskom poluostrvu gvozdeno doba u kojem je topljeno zemaljsko gvožđe počelo da zamenjuje bronzu nastalo je tek oko 850. godine pre nove ere. Problem je u tome što su zlatni predmeti datirani u period između 1500. i 1200. godine pre nove ere. Zbog toga je utvrđivanje mesta ovih predmeta „gvozdenog” izgleda u kontekstu Blaga iz Vilene predstavljalo pravu zagonetku.
Gvozdena ruda ize Zemljine kore nije jedini izvor gvožđa
Ali gvozdena ruda iz Zemljine kore nije jedini izvor kovanog gvožđa. Širom sveta postoji niz gvozdenih artefakata iz perioda pre gvozdenog doba koji su iskovani od materijala iz meteorita.Verovatno najpoznatiji je bodež faraona Tutankamona napravljen od meteorskog gvožđa, ali postoje i druga oružja iz bronzanog doba izrađena od ovog materijala, i ona su bila izuzetno visoko cenjena.
Postoji način da se uoči razlika gvožđe iz meteorita ima mnogo veći sadržaj nikla od gvožđa iskopanog iz Zemljine kore. Zbog toga su istraživači dobili dozvolu od Gradskog arheološkog muzeja u Vileni, gde se zbirka čuva, da pažljivo testiraju ova dva artefakta i utvrde tačnu količinu nikla u njima.
Pažljivo su uzeli uzorke sa oba predmeta i podvrgli materijal masenoj spektrometriji kako bi utvrdili njihov sastav. Uprkos visokom stepenu korozije, koja menja elementarni sastav artefakata, rezultati snažno ukazuju na to da su i polulopta i narukvica napravljene od meteorskog gvožđa.
Ovo elegantno rešava dilemu o tome kako se ova dva artefakta uklapaju sa ostatkom zbirke: napravljeni su u približno istom periodu, koji datira od oko 1400. do 1200. godine pre nove ere.
„Dostupni podaci ukazuju na to da bi kapa i narukvica iz Blaga iz Vilene trenutno bili prva dva komada od meteorskog gvožđa na Iberijskom poluostrvu”, objašnjavaju istraživači u svom radu.
Oni dodaju da je to u skladu sa hronologijom kasnog bronzanog doba, pre početka masovne proizvodnje zemaljskog gvožđa. Ipak, pošto su predmeti veoma korodirali, rezultati nisu konačni. Međutim, tim sugeriše da bi se na ovim predmetima mogle primeniti novije, neinvazivne tehnike kako bi se dobili detaljniji podaci koji bi pomogli da se ovi nalazi potvrde.
NIN
